بخشی از نوشته علی اردلان برای یکمین سالگرد شهادت فروهرها
به مناسبت بیست و یکم بهمن ماه سالگشت درگذشت شادروان علی اردلان
توجه به این نگاه ضروری است که بعضی تصور می کنند از بین بردن آوای ملی گرایی و نابود ساختن احساسات وطن دوستی برای تقویت اسلام مفید و ضروری است و پیش خود ملی گرایی و نیز علاقه به زادگاه را مباین با تدین و اسلامیت می دانند و در این خیال باطل هستند که علاقمندان به وطن و ملی گرایان، معتقد به دریافت و اصول مذهبی نیستند، حال آنکه صاحب نظران کاملا واقف اند که تعارضی بین ملی بودن و مذهبی بودن وجود ندارد. علاقه به وطن و هم وطنان بر بنیاد احساس و عاطفه است که معمولا همه انسان ها به این زیور آراسته اند، (حتی بسیاری از حیوانات بی نصیب از این موهبت نیستند) هرکس به خویشان و دوستان و هم شهریان و بالاخره هموطنان زادبوم خود علاقمند است و ناگزیر باید این امر را فطری و ذاتی دانست و اما از طرفی همین انسان ها به زور یقین دارای اعتقاداتی هستند، به دین، مذهب و تفکری وابسته ان. بنابراین نمی تواند این «اعتقاد» که تدین و دینداری است مانع و مباین آن «علاقه» که وطن دوستی و ملی گرایی است باشد؛ زیرا هر دو موید و مکمل یکدیگرند کما اینکه در جنگ ها و تجاوزات به خاک وطن برای حفظ حدود و تمامیت ارضی مملکت صاحبان ایت دو (علاقه و عقیده) با هم عجین بوده اند و برای از دست ندادن قطعه ای از سرزمین اجدادی و حفظ عقاید و ایمان خود به جانبازی می پرداختن. در این سرزمین آیین کهن ملی با مراسم مقدس مذهبی موج می زند، روشها و آئین های شاد و غمگین مذهبی و ملی به موقع خود برگزار می گردد. بنابراین طرح این مسائل که اسلامیت و ملیت را در مقابل یکدیگر قرار می دهد نوع بسیار خطرناک تفرقه افکنی است و ایجاد اختلاف بنیان براندازی است که هیچگاه موافق مصالح و منافع مملکت و ملت نبوده است و نیست و مسلما به سود دشمنان ایران و اسلام می باشد. امید است نفوس زکیه و عاقله از این سموم بپرهیزند که بلایی همگان سوز است.
اگر شهادت این دو آزاده وطن دوست ملی گرای به دلیل علاقه فطری و طبیعی آنان به وطن و ملیت باشد جبران ناپذیر است وای به این تفکر و تعصب، همچنان که ماحصل این جریان نافرجام در سخنان مقامات آمده است: «... این قتلها به ضرر "ملت" ایران بود و به ضرر "دولت" بود و به ضرر حکومت بود ...»
حال این ضرر همان گونه باید جبران شود و اعاده حیثیت از «ملت» و «دولت» و «حکومت» به عمل آید. اما اکنون که نزدیک یک سال است آثاری برای رفع «ضررها» ظاهر نشده حتی دورنمای پایمال گردیدن آن قتل ها به چشم می خورد. اما باید توجه داشت شهادت جانسوز داریوش فروهر و پروانه فروهر با آن وضع فجیع و بقیه قتل های مرموز زنجیره ای شگفت آور، حادثه و واقعه ای نیست که از یادها برود و زیر غبار فراموشی زمان دفن گردد و خون قربانیان بی گناه پایمال شود. شاید بعضی خام طبعان تصور می کردند که با شهادت آن دو رهروان دیرپای آزادی، وطن دوستی و ملی گرایی محو و نابود می شود و به تصور باطل خود خواهند رسید و حال آن که سوای خسران حاصلی به دست نیاوردند.
سوداییان عالم پندار را بگوی سرمایه کم کنید که سود و زیان یکی است
نکته هایی چند از یادداشتهای علی اردلان
زندگی سیاسی علی اردلان به روایت خود او
از دست نوشته هاي شادروان اردلان در زندان